Een einde aan het avontuur

Na enig over-en-weer gependel tussen Abu Dhabi en Brussel de laatste weken, zit het er hier nu echt wel op. Alle zestien hectaren dakbeplating zijn geplaatst, de afwerking en de gevel gaan rustig verder zonder ons. Helena en de kinderen zijn al in Bilzen, ik doe hier vrijdagmorgen in ons appartementje het licht uit, en vlieg dan definitief terug naar huis (in business class, dankzij de gespaarde air-miles vanwege Etihad Airways. Een zeer aanbevelenswaardige maatschappij overigens :-) ).

Dubai geraakt stilaan uitgestorven; iedereen die dat kan is met vakantie om het verschrikkelijke klimaat te ontvluchten, en wie dat niet kan blijft binnen. Overdag 45° en 85% relatieve vochtigheid, ’s nachts rond 35° en 95% relatieve vochtigheid. De zon komt nauwelijks nog door de nevel die over de stad hangt, en het condenswater stroomt van de buitenkant van de ramen. Tijd dus voor een verfrissende bui ‘drache nationale’.

Het was toch wel een hele ervaring, een intense en drukke periode, met vaak maar weinig tijd voor deze blog.
Maar hier is ze dan, op de valreep toch nog vanuit de VAE: aflevering twee in onze reeks ‘tips voor de reiziger’.

TIPS VOOR DE REIZIGER – aflevering 2: taal en communicatie in den vreemde.

Een grote misvatting omtrent reizen is, dat het goed zou zijn voor je talenkennis.
Hoewel het onmiskenbaar is dat een verblijf in een land met een andere taal het uiterste vergt van je communicatievaardigheden, betekent dit echter niet automatisch dat ook je taalbeheersing er op vooruitgaat.
Natuurlijk, je steekt hier en daar wel een woordje Arabisch op, salam aleikum, kif al-haal en sjoekran – goeiedag, hoe gaat het en dankuwel – maar de energie die moet worden geïnvesteerd in het duidelijk maken van de boodschap gaat vaak ten koste van een correcte grammatica of een eloquente zinsconstructie.

Vooral wanneer twee mensen met elk hun eigen moedertaal proberen te communiceren in een derde taal, ontstaat een soort van grootste gemene deler die vaak weinig meer is dan een verzameling woorden en gebaren die berusten op een gemeenschappelijk begrijpen, kortom: terug naar de oertaal.
In het concrete geval van de werf van Ferrari-experience gaat het echter niet om twee mensen, maar om een vierduizendtal, die onder andere spreken: Hindi, Urdu, Malayalam, Nepalees, Chinees (Kantonees en Mandarijns), Filippijns, Engels, Frans, Duits, Schweizer-Deutsch, Nederlands, Afrikaans, Spaans, Pools, Bengaals, en er loopt zelfs een verdwaalde Rus rond die niets anders spreekt dan – uiteraard – Russisch (denkt men; niemand die het zeker weet, of die weet wat de man daar doet).
Het moge duidelijk zijn dat wat betreft de voormelde grootste gemene deler, deze talen zich verhouden als priemgetallen (voor de niet-wiskundigen onder u: de grootste gemene deler van priemgetallen is 1, zijnde de kleinste gemene deler).

Van al deze talen geldt het Engels als officiële werftaal. De redenen hiervoor zijn onduidelijk, aangezien slechts een kleine minderheid van zowel werfleiding als arbeiders deze taal goed beheerst.

In deze context geldt des te meer dat het louter overbrengen van de boodschap de opperste concentratie vergt, en dat niet alleen moet worden gebruik gemaakt van een verstaanbare taal, maar dat alle zeilen van de communicatietechnieken moeten worden bijgezet. En zelfs dan strooien ook culturele verschillen soms roet in het eten.
Een voorbeeld:
Je wil materiaal laten verplaatsen met een vorkheftruck en het naast de container zetten.
Zeg dan vooral niet “Excuse me, but could you please pick up these materials with the forklift and put them over there, next to the container?”
Deze zin, hoewel grammaticaal correct en zonder al te moeilijke woorden, brengt teveel akoestische informatie over zonder voldoende te communiceren.
Je doet beter als volgt:
Fluit hard op je vingers terwijl je je andere arm opsteekt naar de chauffeur van de vorklift. Deze begint wellicht vreemde gebaren te maken, die hoogstwaarschijnlijk betekenen dat je even moet wachten. Roep vervolgens “Jeldi !” (Hindi voor “snel !”: vorkliftchauffeurs zijn steeds Sikhs maar verstaan over het algemeen Hindi). Ga dan bij de te verplaatsen materialen staan, wijs ernaar en zeg “This”, wijs vervolgens in de richting van de container en zeg “There”. Ga, terwijl het materiaal wordt opgeladen, naar de container, ga staan op de plaats waar je de materialen wil hebben en roep “Here put down” naar de chauffeur bij het materiaal. Wanneer hij nee knikt, is de boodschap begrepen.
Dit laatste is een voorbeeld van mogelijke culturele misverstanden, die zich vaak situeren op het vlak van lichaamstaal. Noteer in uw boekje met reistips de volgende zaken, ze kunnen nog van pas komen:

• Centraal-aziaten maken een links-rechts beweging met het hoofd wanneer ze ‘ja’ bedoelen. Bijzonder verwarrend: wanneer je in een restaurant vraagt “Hebt u tomatensoep?” (nee-knik). “Hebt u dan kippensoep?” (weer nee-knik). “Wat hebt u dan wel?” “Tomatensoep en kippensoep”.


• Wijzen met de vinger wordt, meer nog dan bij ons, als onbeleefd ervaren. Chinezen begrijpen helemaal niet wat met wijzen wordt bedoeld, en kijken geïntrigeerd naar uw vinger.


• Het aziatisch gebaar voor ‘even geduld’ lijkt bijzonder veel op het Italiaanse gebaar voor ‘kust mijn voeten’: met de duim tegen de overige vingers omhooggericht de hand een paar keer naar voor en achter bewegen. Voel u vooral niet beledigd, het betekent gewoon “ik kom eraan”.

Andere subtiliteiten die niet steeds goed tot hun recht komen zijn intonaties (voor een vraagzin) of voorzetsels die een ontkenning inhouden, zodat vaak het omgekeerde van de boodschap wordt begrepen.
Onderstaande dialoog verduidelijkt: (O= opzichter / A = arbeider, of als u wil O = ondergetekende / A = Ach, weer zo’n slimmerik). (NB: Een stop-chute is een beveiligingsmiddel tegen vallen, dat moet worden gedragen door arbeiders aan de dakrand)
O: Why are you using that stop-chute? It is damaged.
A: Yesyesyes boss, using stop-chute.
O: Nono, DON’t use that stop-chute (knikt nee, wordt helaas verkeerd begrepen, zie hoger)
A: Yes, using stopchute, see.
O (dit maal met de correcte lichaamstaal): Don’t use the F#CKING stop-chute !!!
A (verschrikt): nonono boss.

Dit voorbeeld moge aantonen dat de combinatie van expressieve lichaamstaal, eenvoudige grammatica en gepaste woordkeuze de beste manier is om boodschappen te communiceren.

Lijken bij aanvang de Babylonische problemen onoverkomelijk, na enige tijd ontstaat toch een modus vivendi en worden de diverse vormen van communicatie wat meer op mekaar afgestemd. De ja-nee-knik wordt iets tussenin, de stand van de wenkbrauwen maakt duidelijk of de boodschap tevredenheid dan wel ontevredenheid uitstraalt, woorden van ieders taal vinden algemeen ingang en vormen een basisvocabulaire voor de alledaagse besognes. Er onstaat een communicatievehikel dat bestaat uit spraak, gebaren, intonatie en context, en dat toelaat om de nodige beperkte boodschappen over te brengen.
“Boss, pani-pani !” uitgesproken met een triest gezicht terwijl de hand wordt naar de mond gebracht, betekent dan dat het water op is en of alstublieft de bidon kan worden bijgevuld. “Pani much hot” met een wat bozere uitdrukking betekent dat het pas geleverde water niet te drinken is wegens te warm. Iemand die grijnzend naar de uitgang stapt, naar beneden wijzend en zegt “pani!” bedoelt dat hij een halfuurtje weggaat van het werk onder het mom van water te halen.
“This one okay, next one same-same” wil zeggen ‘het werk is goed, doe zo voort’; “Katchara, jeldi” dat er opnieuw moet worden begonnen.
Natuurlijk, aan iemand uitgelegd krijgen dat de ene soort plaat moet bevestigd worden met de roestvrij stalen schroefjes van 25 mm en de andere plaat met de gegalvaniseerde schroefjes van 35 mm, blijft een hele klus.
Maar al snel kent men diegenen die wat meer tweetalig zijn, officiële werfcommunicatie wordt vertaald of voorzien van afbeeldingen (zie foto) of er wordt gebruik gemaakt van een soort Engels dat correct noch duidelijk is, maar toch een algemene boodschap overbrengt, zoals de slogan “safety is life, please do it”.
Soms is trouwens dat foute Engels onbewust juister dan bedoeld, zoals bij dit bord “Danger - man (sic) at work” ;-).

Ten slotte nog een korte beschouwing over de geschreven taal.
Kan je in directe communicatie tussen mensen naast spraak nog een arsenaal aan hulpmiddelen en gebaren inzetten; bij schrijftaal blijft enkel de geschreven boodschap over. Hier is begrip dan ook veel minder vanzelfsprekend. Zonder hierover verder uit te weiden, geef ik als voorbeeld de mails die ik ontving vanwege Tirtha, de Nepalese chai-wallah of koffieboy van de werfkeet. Ik heb er nog niet op geantwoord, aangezien ik ze pas zeer onlangs vond in mijn spam-folder: blijkbaar kon ook Yahoo er niet echt wijs uit...

From: tirtha k c
subject:your good lock
date:2009 -07 -01dear all,
ME constructs
how are you? you go friday belgium ok before day, month very quick gone now ok you working Ferari Expreience very good,very nice some time joking no narbhash but you and me like this friend ship sem sem sir you go belgium after you send some sms here project someone you come retail project for me also there .ok sir all MEconstructs very nice all smart all wayaj joking please sir you send photoyour also for me ok see you
Best Regards
tirtha kc
your office Boy
six constructs
Ferari experience project
yas island-Abudhabi

From: tirtha k c
subject: you now belgium
date:2009 -07 -04hello sir how are you? now you belgium but you no sms why i,m two sms send sir you dont send picture sir your family vry nice and your girls friend very nice yes you take kiss ok bye


Samenvattend: waar mensen samenzijn, ontstaat communicatie. Waar wordt gecommuniceerd, ontstaan misverstanden. Dus als je Engels wil leren, volg dan liever een cursus in plaats van te reizen.